Հարութ Սարգսյանի բլոգ

Բառարանների տեսակները, հայերեն ամենատարածված ու գործածական բառարանները։

Բառարանների տեսակները

Բառարանները բաժանվում են տարբեր տեսակների՝ ըստ իրենց նպատակային նշանակության։ Ահա դրանցից մի քանիսը՝

1. Բացատրական բառարաններ – Բառերի նշանակությունը, դրանց օգտագործման տարբեր եղանակները և այլ լեզվաբանական տվյալներ ներկայացնող բառարաններ են։

Օրինակ՝ «Հայոց լեզվի բացատրական բառարան»
2. Ուղղագրական բառարաններ – Նպատակ ունեն ապահովելու բառերի ճիշտ գրությունը։

Օրինակ՝ «Հայոց լեզվի ուղղագրական բառարան»
3. Տերմինաբանական բառարաններ – Նեղ մասնագիտական բառարաններ են, որոնք ներկայացնում են որոշակի ոլորտի տերմինները։

Օրինակ՝ Տեխնիկական, բժշկական, իրավաբանական բառարաններ
4. Թարգմանական (երկլեզու) բառարաններ – Ներկայացնում են բառերի համապատասխանությունները այլ լեզուներով։

Օրինակ՝ Հայերեն-անգլերեն, հայերեն-ռուսերեն բառարաններ
5. Հոմանիշների ու հականիշների բառարաններ – Ներկայացնում են բառերի հոմանիշներն ու հականիշները։

Օրինակ՝ «Հայերեն հոմանիշների բառարան»
6. Տեղանունների և անձնանունների բառարաններ – Բացատրում են տեղանունների ու անձնանունների ծագումն ու նշանակությունը։

Օրինակ՝ Անանիա Շիրակացու «Աշխարհացույց»

Հայերեն ամենատարածված ու գործածական բառարանները

1. «Հայոց լեզվի բացատրական բառարան» (Հ. Աճառյան, Ե. Ղանդիլյան)
2. «Հայոց լեզվի ուղղագրական բառարան» (ՀԱԵ լեզվի ինստիտուտ)
3. «Հայերեն հոմանիշների բառարան» (Ս. Ղազարյան)
4. «Հայերեն-անգլերեն բառարան» (Է. Աղայան)
5. «Հայերեն-ռուսերեն բառարան» (Ս. Ա. Ավետիսյան)
6. «Հայոց անձնանունների բառարան» (Հրաչյա Աճառյան)
7. «Հայոց լեզվի ստուգաբանական բառարան» (Հրաչյա Աճառյան)

192.

ա)2x-3≤0

2x≥0+3

2x≥3

x≥3/2

x≥1.5

գ) 5x-8≥3x-1

5x-3x≥-1+8

2x≥7

x≥3.5

x[3.5;+անվերջություն]

194.

ա)-x²+2x-1≥0

-x²+2x-1=0

D=b²-4ac=4-4=0

X=-b/2a=-2/-2=1

x=1

գ)3x²+18x+27≤0

3x²+18x+27=0

D=b²-4ac=324-324=0

X=-b/2a=-18/6=-3

196.

ա)(x²-1)(x+3)≥0

(x²-1)(x+3)=0

[x²-1=0

x²=1

X=±1

x[-3;-1]

Օրգանիզմների բազմացման օրենքը հանդիսանում է կենսաբանության հիմնարար սկզբունքներից մեկը, որն առաջարկում է, որ յուրաքանչյուր կենդանի օրգանիզմ ունակ է վերարտադրվել և, այդպիսով, ապահովում տեսակի շարունակականությունը: Այս գործընթացի ընթացքում ծնողների գենետիկական նյութը փոխանցվում է իրենց զավակներին, ինչն ուղղված է ժառանգական հատկությունների պահպանմանը և միաժամանակ տարբեր գենետիկական կառուցվածքների ստեղծմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս տեսակի ադապտացիային շրջաբերական փոփոխությունների պայմաններում: Բազմացումը կարող է իրականացվել ինչպես ասեքսուալ ձևով՝ մեկ օրգանիզմի ինքներկայացումով, այնպես էլ սեքսուալ ձևով՝ երկու կամ ավելի օրգանիզմների մասնակցությամբ, որտեղ գենետիկական նյութի միացմանը հետևում է նոր, բազմակի գենետիկական բաղադրություն ունեցող օրգանիզմի ձևավորվում: Այս օրինակը կարևոր է միայն որպես տեսակի շարունակականության ուղեցույց, քանի որ այն նաև տրամադրում է հիմնական հիմքեր այն հասկացության համար, թե ինչպես բնական ընտրությունը հնարավորություն է տալիս պահպանել այն արժեքավոր գենետիկական տարբերությունները, որոնք կարևոր են օրգանիզմների փոխհարաբերական համակարգերի համար:

Առղջ  ապրելակերպի սկզբունքները: Իմ օրվա ռեժիմը:
Ես արթնանում եմ առավոտյան ժամը 7:30, ոտքով հաճախում եմ դպրոց։ 14:20 կամ 15:00 ավարտում եմ դասերս և հաճախում եմ երաժշտական դպրոց, այնտեղից գնում եմ 17:30 պարապմունքի, և երեկոյան 19:30 ոտքով գնում եմ տուն։ Ես քնում եմ երեկոյան 23:30, կամ 00:00:Այսպիսով ես քնում եմ միջինում 8 ժամ,զբաղված եմ լինում 9- 10 ժամ, հանգիստ ունենում եմ 3-4 ժամ , և օրական կատարում եմ 13000-ից 15000 քայլ։


Հարցադրումներ

• Որո՞նք են  առղջ  ապրելակերպի սկզբունքները:
  Առաջին սկզբունք- առողջ քուն
  Երկրորդ սկզբունք-էկոլոգիապես մաքուր սնունդ, մաքուր խմելու ջուր, մաքուր օդ
  Երրորդ սկզբունք-Մարմնակրթություն, հիգենիա
  Չորրորդ- Վատ սովորություններից ձեռբազատու (առաջին, երկրորդ սկզբունքները չկատարել), ալկոհոլի չարաշահում,
  Հինգերորդ
  
  Անհատական նախագիծ․ Վիտամիններ
• Որո՞նք են  կյանքի տարրերը` կենդանի  օրգանիզմի  հիմնական  տարրերը (մակրո-, միկրո-, ուլտրատարրերը
  Կենդանի օրգանիզմի հիմնական տարրերը կարելի է բաժանել երեք խմբի՝
  1է. Մակրոտարրեր
  Այն տարրերն են, որոնք կազմում են օրգանիզմի զանգվածի հիմնական մասը և անհրաժեշտ են մեծ քանակությամբ:
  Օթթուր (O), Քարոն (C), Հիդրոգեն (H), Նիտրոգեն (N), Ֆոսֆոր (P), Սուլֆուր (S), Կալիում (K), Նատրիում (Na), Կալցիում (Ca), Մագնեզիում (Mg)։
  2. Միկրոտարրեր
  Այս տարրերը անհրաժեշտ են փոքր քանակությամբ, սակայն կենսաբառարանական գործընթացների համար կարևոր են:
  Արծաթ (Fe), Ճահճային կալցիում (Cu), Յոդ (I)։
  3. Ուլտրատարրեր
  Այս տարրերը անհրաժեշտ են շատ փոքր քանակություններով:
  Սիլիցիում (Si), Մանգան (Mn), Կոբալտ (Co)։
  
• Կենդանի  աշխարհը  քանի՞ <<թագավորության>>  է  բաժանվում
  Կենդանի աշխարհը բաժանվում է վեց թագավորության.
  Բակտերիաներ, արկեա, բուսական թագավորություն, կենդանական թագավորություն, շիճուկային թագավորություն, սպորային թագավորություն
  
• Ո՞րն է  կենդանի  օրգանիզմի  կառուցվածքային  միավորը,  ինչպիսի՞ կենսաբանորեն  ակտիվ  նյութեր  կան  նրա  բաղադրության  մեջ
  Կենդանի օրգանիզմի կառուցվածքային միավորը բջիջն է։ Բջջի բաղադրության մեջ կան հետևյալ կենսաբանորեն ակտիվ նյութեր՝ պրոտեիններ, լիպիդներ, շաքարներ (մոնոսախարիդներ), նուկլեինաթթուներ (ԴՆԹ, ՌՆԹ)։
• Ինչպիսի՞  օրգանական  և  անօրգանական  նյութեր  կան  կենդանի  օրգանիզմում
  Կենդանի օրգանիզմում կան.
  Օրգանական նյութեր
  Պրոտեիններ (հիմնական ֆունկցիաներ)
  Շաքարներ (էներգիա)
  Լիպիդներ (էներգիա, բջջի պատ)
  Նուկլեինաթթուներ (ԴՆԹ, ՌՆԹ)
  Անօրգանական նյութեր
  Որպես ջուր
  Ածխաթթու գազ
  Կալիում, նատրիում, կալցիում (հանքային աղեր)
  
• Ինչու՞  են  գիտնականներն  ասում. «Կյանքը սպիտակուցների  գոյության  ձևն  է…»
  Գիտնականներն ասում են. «Կյանքը սպիտակուցների գոյության ձև է», որովհետև սպիտակուցները կատարում են բջջի հիմնական ֆունկցիաները՝ կառուցվածքային, խթանող (ենզիմներ), թափանցիկություն և պաշտպանություն, առանց որոնց կենսաբանական գործընթացները անհնար կլինեին։
• Որո՞նք  են  սպիտակուցների, ածխաջրերի, ճարպերի, նուկլեինաթթուների, վիտամինների  գործառույթները  կենդանի  օրգանիզմում
  Սպիտակուցներ՝ բջիջների կառուցվածքային բաղադրիչներ, կատալիզատորներ (ենզիմներ), հակամարմիններ, հորմոններ։Ածխաջրեր՝ էներգիա տրամադրող հիմնական աղբյուրներ (գլյուկոզ, ստարխ)։Ճարպեր՝ էներգիա պահելու, բջջի պատերի կազմման, օրգանների պաշտպանման գործառույթ։Նուկլեինաթթուներ (ԴՆԹ, ՌՆԹ)՝ գենետիկական ինֆորմացիա փոխանցում, պրոտեինների սինթեզ։Վիտամիններ՝ կենսաբանական գործընթացների կարգավորող նյութեր, մասնակցում են նյութափոխանակությանը։
• Վիտամինները կենսաբանորեն ակտիվ նյութեր են, որոնք անհրաժեշտ են օրգանիզմի կենսագործունեության համար։ Չնայած որ վիտամինները էներգիա չեն տրամադրում, առանց դրանց շատ նյութափոխանակային գործընթացներ չէին կարող իրականանալ։ Վիտամիններն օրգանիզմը ստանում է սննդի միջոցով, քանի որ դրանցից շատերը օրգանիզմում չեն սինթեզվում։
• Վիտամինները օրգանիզմի հիմնական նյութափոխանակային համակարգի անբաժանելի մասն են և անհրաժեշտ են առողջության պահպանման համար։

Վիտամինները բաժանվում են երկու հիմնական խմբի՝ ջրում լուծվող և ճարպում լուծվող։

Ջրում լուծվող վիտամինների մեջ են մտնում B խմբի վիտամինները և վիտամին C-ն։ Դրանք երկար չեն մնում օրգանիզմում, և ավելցուկն արտազատվում է մեզով, ուստի դրանք անհրաժեշտ է պարբերաբար ստանալ։ B խմբի վիտամինները կարևոր դեր ունեն նյութափոխանակության գործընթացներում՝ օգնելով օրգանիզմին ստանալ էներգիա սննդից։ Վիտամին C-ն անթոքսիդանտ է և մասնակցում է կոլագենի սինթեզին, որն անհրաժեշտ է մաշկի, հոդերի և արյունատար անոթների առողջության համար։

Ճարպում լուծվող վիտամիններն են A, D, E, և K վիտամինները։ Դրանք պահվում են օրգանիզմում՝ հիմնականում լյարդում և ճարպային հյուսվածքներում, և ստանալու կարիքը պակաս հաճախ է լինում։ Վիտամին A-ն կարևոր է տեսողության, մաշկի առողջության և իմունային համակարգի համար։ Վիտամին D-ն օգնում է կալցիումի և ֆոսֆորի ներծծմանը, ինչը կարևոր է ոսկրերի առողջության համար։ Վիտամին E-ն գործում է որպես անթոքսիդանտ՝ պաշտպանելով բջիջները վնասակար ազդեցություններից, իսկ վիտամին K-ն մասնակցում է արյան մակարդման գործընթացին։

Վիտամինների պակասը կամ ավելցուկը կարող են առաջացնել տարբեր հիվանդություններ և առողջական խնդիրներ։ Օրինակ, վիտամին C-ի պակասը կարող է առաջացնել լնդերի արնահոսություն և այլ խնդիրներ, որոնք հայտնի են որպես սկորբուտ, իսկ վիտամին D-ի պակասը կարող է հանգեցնել ոսկրերի փխրունության՝ առաջացնելով ռախիտ։

1. (PARLARE) Il nostro maestro parla italiano.


2. (STUDIARE) I tuoi amici studiano in biblioteca.


3. (PORTARE) Quando andiamo a scuola, noi portiamo il libro.


4. (CANTARE) Io canto sempre mentre lavo i piatti.


5. (GUARDARE) Voi guardate la partita stasera?


6. (LAVORARE) Luisa è una mia amica e lavora in un ristorante.


7. (GIOCARE) Quando viene Luigi, io e lui giochiamo sempre a carte.


8. (AMARE) Tu ami molto tua moglie.

Բառարանային ֆլեշմոբ․Բառարանների տեսակները

Բառարանային ֆլշեմոբ

Մեր հունվարը շատ հետաքրքիր և նախագծերով լի ամիս է եղել։Մենք ամբողջ հունվարը անց ենք կացրել է ճամբարային միջավայրում։Կատարել ենք բազում նախագծեր, ունեցել ենք շատ հետաքրքիր օրեր։Ես որոշեցի այդ ամիսը գնամ Մարիամ Առուշանյանի ջոկատ։ Ինձ շատ է դուր եկել այս ճամբարային ամիսը։Կատարել ենք ճամփորդական նախագծեր Լևոն Միրզոյանի հետ,ունեցել ենք շատ-շատ հանդիպումներ ՏՏ լաբատարորիայում, որտեղ պատրաստել ենք մեր ջոկատի լոգոն,պատրաստել ենք քվեսթի համար սարքեր։ Այցելություն ենք ունեցել Իրինա Ռոդինինայի անվան գեղասահքի դպրոց։
Ունեցել ենք <<Խոհանոց>> նախագիծ։Գնացել ենք Արատես՝ մասնակցելու Fort Arates Խաղին վերոնշյալ քվեսթի սարքերով, Շատ հետաքրքիր էր անցնում Արտեսում շատ ձյուն կար, և խաղերը անցան շատ լավ պայմաններում ։ Ունեցել ենք պարի դասեր ընկեր Անդրանիկի մոտ, որտեղ սովորել ենք (Սղերդի Քոչարի) պարը։ Մի խոսքով հունվարը ինձ համար անցել է շատ լավ, և ես չեմ փոշմանել և շատ գոհ եմ, որ ընտրեցի հենց Մարիամ Առուշանյանի ջոկատը։